بازيافت خودرو؛ حلقه تكميل كننده   تهيه و تنظيم: محمدرضا خدرلو / khederlou@gmail.com   منابع: انستيتو فناوري ماساچوست / اتحاديه كارخانه‌هاي بازيافت خودروي نيويورك / بي‌بي‌سي / OECD / فراكسيون سوسياليست‌هاي پارلمان اروپا / انجمن پلاستيك امريكا   صنعت خودرو به عنوان بزرگترين صنعت جهان داراي اهميت و ابعاد گوناگوني است. خودرو به عنوان مهمترين محصول اين صنعت از چنان اهميتي برخوردار است كه صادرات، درآمدهاي ارزي، صنايع وابسته و پايين دستي و تعمير و نگهداري آن هر يك جاي بحث و بررسي دارد. سالانه ميليون‌ها دستگاه انواع خودرو در نقاط مختلف دنيا توليد و به بازارهاي مصرف عرضه مي‌شود. جهان صنعتي به ويژه امريكاي شمالي، اروپاي غربي و شرق آسيا به عنوان پيشتازان توليد، درصدر فعالان اين صنعت جلب نظر مي‌كنند. با توجه به ابعاد اين صنعت مي‌توان استنباط كرد كه صنعت بازيافت نيز به همين اندازه گسترده و مهم است. براساس آمار منتشر شده، سالانه حدود 11 ميليون دستگاه انواع خودرو در سراسر جهان جمع‌آوري و بازيافت مي‌شود. آهن قراضه حاصل از اين فرايند بالغ بر 40 درصد از كل آهن قراضه مورد نياز صنايع ذوب آهن را در اقصا نقاط جهان تأمين مي‌كند. به بيان ديگر، هر خودروي فرسوده و خارج از رده به صورت بالقوه مي‌تواند در ذوب آهن و مراكز آهن‌گدازي مصرف شود.   صنعت بازيافت پس از پايان عمر مفيد انواع خودروهاي سبك و سنگين و جايگزيني با محصولات جديد، منطقي‌ترين روش، جمع‌آوري و بازيافت اين خودروهاست. اين كار علاوه بر منافع اقتصادي و صنعتي، به حفظ محيط زيست نيز كمك مي‌كند. به عنوان نمونه حدود 7 هزار مركز اسقاط و بازيافت خودروهاي فرسوده در سراسر خاك ايالات متحده امريكا فعاليت مي‌كنند كه موجب اشتغال بيش از 40 هزار نفر شده است. اين صنعت يكي از مهمترين منابع تأمين مواد اوليه براي صنايع فولادسازي است و ارزش افزوده آهن قراضه حاصل از خودروهاي فرسوده به مراتب بيشتر از مصرف سنگ آهن است. به همين دليل فولاد توليد شده از منبع خودروهاي فرسوده به مراتب ارزانتر از فولاد حاصل از تبديل سنگ آهن است. براساس يك تحقيق علمي، در كارخانه‌هاي ذوب آهني كه به جاي سنگ آهن با سولفور بالا از آهن قراضه كم سولفور استفاده مي‌شود، آلودگي هوا تا 86 درصد و آلودگي آب تا 76 درصد كاهش مي‌يابد. گروهي از كارشناسان امريكايي با بررسي اين موضوع دريافته‌اند كه آلودگي استفاده از آهن قراضه خودروهاي فرسوده بسيار كم است. به همين دليل توصيه مي‌شود اين روش بيشتر مورد استفاده قرار گيرد. كارخانه‌ها و مراكز اسقاط و بازيافت از نظر حجم و اندازه مي‌توانند اشكال گوناگوني داشته باشند؛ گروهي در حد كارگاه‌هاي كوچك با ظرفيت پايين و گروهي به عنوان كارخانه‌هاي مجهز و مكانيزه فعاليت مي‌كنند. در برخي از اين مراكز كه از امكانات خوبي برخوردارند، چند مرحله در يك مكان انجام مي‌گيرد اما در مراكز كوچك، تنها بخشي از فرايند بازيافت در يك مكان واحد صورت مي‌پذيرد. به هر حال لازم است هر يك از فرايندها و مراحل بازيافت به صورت جداگانه مورد بررسي قرار گيرد تا ابعاد واقعي آن مشخص شود. در فرايند بازيافت خودروهاي فرسوده چند عمليات با توالي خاصي صورت مي‌گيرد كه عبارتند از: 1. جمع‌آوري و انباشت خودروها در پاركينگ‌هاي ويژه 2. اوراق كردن خودروهاي فرسوده 3. برش بدنه (در مراكزي كه امكانات پرس ندارند) 4. پرس آهن قراضه‌هاي بدنه خودرو (خرد كردن) 5. خرد و آسياب كردن فلزات 6. تفكيك مواد مصرفي مورد استفاده در بدنه و داخل خودرو هر يك از مراحل ششگانه فوق شامل عمليات خاصي است كه به صورت مختصر بيان مي‌شود.   نمودار فرايند بازيافت خودروهاي فرسوده   (1) در مرحله جمع‌آوري و انباشت خودروها، رعايت عمر مفيد خودرو و اقدامات قانوني و انتظامي به عنوان نخستين گام صورت مي‌گيرد. سپس خودروهاي مورد نظر در جايي كه بيشتر به گورستان خودرو شباهت دارد، جمع‌آوري مي‌شوند. در اصطلاح بازيافت به اين مركز زباله‌دان يا Junkyard گفته مي‌شود. اين محوطه مي‌تواند سرپوشيده يا روباز باشد و گاه مساحت آن به چند هكتار مي‌رسد. در انتخاب محل انباشت و نگهداري خودروهاي فرسوده بايد به نكات زير توجه شود: 1. زيرسازي پاركينگ كه بهتر است از بتن يا آسفالت باشد تا هنگام بارندگي، مواد شسته شده از خودروها به خاك نفوذ نكند. 2. ايجاد آب‌رو و جوي آب در محوطه براي هدايت آب باران به فاضلاب. 3. پرهيز از اوراق خودروها در محوطه‌هاي خاكي، چمن يا سنگلاح به دليل احتمال نفوذ مواد سوختي و روغن به زمين.   (2) اوراق خودروهاي فرسوده مطابق ضوابط و شرايط ويژه‌اي صورت مي‌گيرد. در اين مرحله ابتدا بايد مواد سوختي، روغن و آب باتري خودروها جدا شود. سپس مواد جدا شده را به تصفيه خانه ويژه‌اي منتقل مي‌كنند و پس از آن، قطعات مختلف خودرو از يكديگر جدا مي‌شود. در اين مرحله تمام بخش‌هاي داخلي و خارجي از بدنه اصلي جدا مي‌شود تا علاوه بر تفكيك مواد، فقط اسكلتي از بدنه خودرو باقي بماند كه جنس آن از فلز است. پس از جداسازي قطعات مي‌توان آنها را بنا به وضعيت و كيفيت مجدداً فروخت يا بازيافت كرد. نمونه بارز اين مثال را مي‌توان در بازار اوراقچي‌هاي ميدان شوش تهران مشاهده كرد. آن بخش از قطعات كه قابل استفاده است، به قيمت ارزانتر از بازار به مشتريان خاص فروخته مي‌شود. حتي برخي قطعات ناياب را نيز مي‌توان در ميان قطعات اوراق شده پيدا كرد. ساير قطعات پلاستيكي و شيشه‌اي خودروهاي فرسوده را مي‌توان به راحتي بازيافت كرد. اين مواد در توليد قطعات و لوازم يدكي خودروهاي جديد كاربرد دارند. در مرحله سوم از اوراق كردن خودرو، قسمت‌هاي مختلف موتور، ديفرانسيل، جعبه دنده و محورهاي آن جدا مي‌شود. اين مرحله در واقع آخرين گام پيش از ارسال بدنه خودرو به قسمت برش يا پرس است.   (3) پس از آن كه تمام قطعات و اجزاي خودرو جدا شد،‌ نوبت به برش بدنه خودرو مي‌رسد. برخي از مراكز بازيافت فاقد تجهيزات خرد كردن و آسياب كردن خودرو هستند. به همين دليل بدنه خودروهاي اسقاط شده برش داده مي‌شود تا به قطعات كوچكتر و قابل حمل تبديل شود. پس از آن قطعات فلزي به ذوب آهن و ساير قطعات به تأسيسات بازيافت منتقل مي‌شود.   (4) در مرحله چهارم، بدنه خودرو خرد مي‌شود. اين مرحله در واقع آخرين مرحله اجرايي است. در اين مرحله، عوايد اقتصادي و منافع حاصل از بازيافت خودروهاي فرسوده نمايان مي‌شود. به عبارت ديگر، تا اينجاي كار مقدمه‌اي براي رسيدن به منافع اقتصادي بود و از اين مرحله به بعد، سود مورد نظر حاصل مي‌شود. اجزاي فلزي و غيرفلزي از يكديگر جدا مي‌شوند. پس از پرس كردن بخش‌هاي يادشده، بسته‌هاي پرس شده تحويل دستگاه‌هاي خردكن و آسياب مي‌شود. حدود 25 درصد از وزن كل يك خودروي اسقاط شده به قطعات غيرفلزي آن اختصاص دارد كه براي بازيافت و تبديل به قطعاتي مانند سپر مورد استفاده قرار مي‌گيرد.   اهداف كلان بازيافت كارشناسان، اهداف گوناگوني را براي بازيافت خودروهاي فرسوده متصور شده‌اند كه هر يك داراي منافع و مصالح ويژه‌اي است. علاوه بر تجديد ساختار ناوگان حمل و نقل و رونق اقتصادي، مي‌توان به موارد ذيل به عنوان مهمترين اهداف بازيافت اشاره كرد: 1. ايجاد امكان بازيافت يا استفاده مجدد از 80 درصد از كل وزن خودرو تا پايان سال 2006 2. تبديل 85 درصد از وزن كل خودروهاي فرسوده به قطعات و خودروهاي جديد 3. طراحي خودروهاي جديد با قابليت بازيافت تا ميزان 85 درصد 4. ايجاد قابليت تبديل 95 درصد از خودروهاي فرسوده به خودرو يا قطعات نو 5. استفاده هرچه بيشتر از مواد دورريختني و صرفه‌جويي در مواد خام 6. جلوگيري از مصرف مواد خام و ايجاد ارزش افزوده 7. حفاظت از محيط زيست 8. ايجاد اشتغال 9. توسعه فناوري بازيافت 10. جمع‌آوري خودروهاي آلاينده و كاهش هزينه‌هاي مصرفي   موانع موجود در مسير بازيافت بازيافت خودروهاي فرسوده نيز مانند هر صنعت ديگري داراي موانع، مزايا و اهداف خاص خود است. در يك جمع‌بندي كلي مي‌توان موانع موجود بر سر راه اين صنعت را به سه بخش فني، اقتصادي و سياسي تقسيم كرد كه هر يك داراي عناوين و شاخه‌هاي فرعي هستند. الف) موانع فني: 1. تفكيك قطعات بازيافتي، دشوار و پرهزينه است. 2. نوع تفكيك زباله‌هاي خودرويي نقش مهمي در كيفيت و تركيب ساختار قطعات يا خودروهاي نو و بازيافتي ايفا مي‌كند. 3. شناسايي و تفكيك قطعات فلزي، غيرفلزي و پليمري اهميت فراواني در فرايند بازيافت دارد. 4. در بسياري از كشورهاي جهان تأسيسات مناسب اين صنعت در مقياس منطقي وجود ندارد.   ب) موانع اقتصادي: 1. درجه خلوص و كيفيت نهايي مواد بازيافتي تأثير مهمي در قيمت و ارزش افزوده آن دارد. 2. هزينه ارتقاي خلوص و خالص سازي مواد بازيافتي در مقايسه با تقاضاي بازار نامتعادل است. 3. هزينه تفكيك مواد بازيافتي و قيمت آن در بازار همخواني ندارد. 4. فناوري و تجهيزات اين صنعت گران است.   ج) موانع سياسي: 1. توليد گازهاي زيان آور و آلودگي محيط زيست و اعتراض مجامع و گروه‌هاي بين‌المللي 2. عدم تمايل دولت‌ها به تحميل هزينه‌هاي بازيافت به مصرف كننده (در خصوص خودروهاي وارداتي) در كنار اين موانع بايد به مزيت‌هاي اقتصادي آن نيز اشاره شود. با توجه به افزايش قيمت جهاني نفت و فولاد، در صورت استفاده از اين صنعت مبالغ زيادي صرفه‌جويي خواهد شد.   هزينه‌هاي بازيافت صنعت بازيافت مثل هر صنعت ديگري زيرساخت‌ها و هزينه‌هاي خاص خود را مي‌طلبد. همان گونه كه پيشتر نيز بيان شد، عمليات بازيافت خودروهاي فرسوده طي چند مرحله انجام مي‌شود كه مرحله خرد كردن و آسياب كردن قطعات، آغاز فصل اقتصادي آن است. سازمان همكاري اقتصادي و توسعه (OECD) در يك بررسي و تحقيق اقتصادي به اين نتيجه رسيده است كه هزينه خرد كردن و آسياب خودروهاي فرسوده در كشورهاي مختلف متفاوت است. اين فرايند بيش از هر چيز به عواملي مانند فعاليت‌هاي صنعتي و اقتصاد كشورها بستگي دارد. براساس يك پژوهش صنعتي ـ اقتصادي، كشورهاي منتخب به گروه كشورهاي عضو اتحاديه اروپايي، كشورهاي اروپاي شرقي و كشورهاي غيراروپايي تقسيم شده‌اند. بر اين مبنا، هزينه خرد كردن خودروهاي فرسوده در آلمان دوبرابر بيشتر از انگلستان است؛ به همين دليل خودروهاي ساخت آلمان پاكتر و محكمتر ساخته مي‌شوند، بنابراين صنعت خودرو در اقتصاد آلمان نقش مهمتري دارد. جدول زير هزينه آسياب كردن هر تن خودروي فرسوده (به دلار) را در كشورهاي منتخب نشان مي‌دهد: رديف كشور هزينه خردكردن (تن به دلار) 1 اتريش 140 2 بلژيك 55 3 دانمارك 110-70 4 فرانسه 60-40 5 آلمان 170-60 6 ايتاليا 80-75 7 هلند 90-70 8 اسپانيا 60-20 9 سوئد 100-90 10 انگلستان 35-30 11 لهستان 30-25 12 جمهوري چك 30 13 استراليا 20 14 ژاپن 160-135 15 نروژ 50 16 امريكا 60-50 17 افريقاي جنوبي 40-25 18 سوئيس 120 همان گونه كه مشاهده مي‌شود، استراليا با هزينه 20 دلار براي هر تن و ژاپن با هزينه‌اي بين 135 تا 160 دلار در تن به خرد كردن يا برش بدنه خودروهاي فرسوده اقدام مي‌كنند. كشورهاي مندرج در جدول جزء گروه كشورهاي توسعه يافته‌اند و اين موضوع گوياي آن است كه در كشورهاي در حال توسعه يا جهان سوم هزينه‌ها به مراتب بالاتر خواهد بود. علاوه بر هزينه‌هاي يادشده ساير مراحل بازيافت نيز هزينه‌بر است كه درجمع اعداد قابل توجهي به دست مي‌آيد اما رقم نهايي در مقايسه با منافع اين صنعت بسيار باصرفه و اقتصادي به نظر مي‌رسد. منطقي است كه كشورهايي نظير ايران با سرمايه‌گذاري مناسب، به ايجاد زيرساخت‌هاي لازم براي صنعت بازيافت خودرو اقدام كنند.   رويكرد زيست محيطي يكي از ويژگي‌هاي صنعت خودرو، آلايندگي آن است. تمام خودروهاي در حال تردد ـ اعم از نو يا فرسوده ـ به نوعي باعث آلودگي محيط زيست مي‌شوند. اين آلودگي بنا به نوع خودرو شايد كم يا زياد باشد اما در نفس آن هيچ ترديدي وجود ندارد. پس از اعلام فرسودگي، جمع‌آوري و اسقاط خودرو، حتي در مرحله بازيافت نيز آلايندگي‌هاي خاصي محيط زيست را تهديد مي‌كند. در هر يك از مراحل فرايند بازيافت كه پيش از اين شرح آن آمد، جرياني از مواد آلاينده به صورت بالقوه آب، خاك و هوا را آلوده مي‌كند. اين نوع آلودگي به حدي است كه علاوه بر مركز بازيافت، مناطق اطراف آن را نيز تحت تأثير قرار مي‌دهد. كارشناسان حفاظت از محيط زيست در يك تقسيم‌بندي كلي خاك و آب را مهمترين نقاط آسيب پذير معرفي كرده‌اند.   الف) آلودگي خاك از جمله عواملي كه در مراكز بازيافت باعث آلودگي خاك مي‌شوند، هيدروكربن‌هاي نفتي، روغن موتور، گريس، آب باتري، بنزين، ضديخ، ضدجوش، انواع روغن هيدروليك، واسگازين و گازوئيل است. همچنين فلزاتي مانند آلومينيم، كادميم، كروم، سرب و نيكل كه در انواع وسايل نقليه موتوري استفاده مي‌شوند؛ از جمله عوامل آلودگي خاك به حساب مي‌آيند. مطابق بررسي محققان، تمام خودروهايي كه پيش از سال 1993م (1372 شمسي) توليد شده‌اند، به دليل استفاده از ماده كلروفلوروكربن يا CFC در سامانه كولر آنها به شدت به خاك آسيب مي‌رسانند. البته نبايد از آلايندگي‌ مواد آزبست كه در لنت ترمز خودروهاي قديمي به كار رفته است، غافل بود زيرا اين ماده نيز بسيار آلاينده است. زمين مراكز اسقاط و بازيافت خودروهاي فرسوده به طرق گوناگون مي‌تواند آلوده شود. در صورتي كه خودروهاي فرسوده در محيط و فضاي آزاد نگهداري شوند، مايعات آلاينده‌اي كه نام آنها ذكر شد، به آساني به خاك نشت مي‌كنند و بارش باران به شستن اين مواد و نفوذ آنها به داخل زمين و آلودگي خاك كمك زيادي مي‌كند. عمليات اوراق خودروها به طور معمول در محيطي انجام مي‌شود كه كف آن با بتن ساخته شده است. به همين دليل در صورت ترك خوردن بتن بر اثر ضربه، سرما و حتي گرما، مواد آلاينده ناشي از خودروهاي فرسوده به سرعت داخل خاك مي‌شود. در مرحله خرد كردن و آسياب بدنه فلزي خودروها، غبار فلزات به اطراف پخش و به راحتي باعث آلودگي هوا و خاك مي‌شود. به اين ترتيب لازم است در كنار مركز بازيافت خودروهاي فرسوده، آزمايشگاه ويژه‌اي براي نمونه برداري از قسمت‌هاي مختلف خاك و رفع آلودگي احداث شود. به هر حال از اين مراكز حتي به عنوان مراكز توليد آهن قراضه نيز استفاده مي‌شود كه آثار مخربي بر محيط زيست به ويژه خاك دارد.   ب) آلودگي منابع آب تمام عوامل تهديد كننده خاك مي‌توانند منابع زيرزميني آب را نيز آلوده كنند. طبيعت مراكز بازيافت خودرو به گونه‌اي است كه با حداقل سهل‌انگاري يا كوتاهي در تمهيد شرايط مراقبتي، امكان آلودگي زمين و آب‌هاي سطحي و زيرزميني وجود دارد؛ به ويژه اين كه مايعات به كار رفته در خودروها مي‌تواند ساليان سال باعث آلودگي آب‌هاي زيرزميني شود. اين اتفاق مهم و مخرب حتي سال‌ها پس از تعطيلي مراكز بازيافت در اطراف آن مراكز مشاهده مي‌شود. علاوه بر اين، فلزات سنگين مانند سرب نيز سفره‌هاي زيرزميني آب را به شدت تحت تأثير قرار مي‌دهند.   راهبردهاي رفع آلودگي محيط زيست آب و خاك به عنوان دو منبع رفع نيازهاي موجودات زنده از چنان اهميتي برخوردارند كه پس از حصول اطمينان از آلودگي آنها بايد بي‌درنگ به رفع آلودگي آنها اقدام شود. هر يك از اين دو مي‌توانند توسط مواد شيميايي كه از خودروهاي فرسوده نشت مي‌كنند،  به طور يكسان آلوده شوند اما بايد توجه داشت كه روش رفع آلودگي آب و خاك متفاوت است.   الف) رفع آلودگي خاك خاكي كه با فلزات سنگين و مواد آلاينده ناشي از خودروهاي فرسوده در مراكز بازيافت آلوده مي‌شود، مشكلات حاد زيست محيطي به بار مي‌آورد. در بسياري از موارد، درصد آلودگي به قدري بالا است كه ناگزير بايد به جمع‌آوري خاك‌هاي آلوده و انتقال آن به خارج از مركز اقدام شود تا بلكه بتوان از خاك آلوده شده رفع آلودگي كرد. آلودگي اين خاك را مي‌توان با توسل به روش‌هاي فني و شيميايي زير رفع كرد: 1. استفاده از ميكروارگانيسم‌هايي مانند باكتري و قارچ كه به شكست مولكولي مواد آلاينده و كاهش درصد مسموميت آنها منجر مي‌شود. 2. شست و شو و آبكشي خاك با آب يا مواد ويژه 3. اكسيداسيون شيميايي كه مي‌تواند مواد سمي را به مواد غيرسمي تبديل كند. موادي كه در فرايند اكسيداسيون شيميايي مصرف مي‌شوند، عبارتند از: گاز ازون، پروكسيد هيدروژن، كلرين و اكسيد كلرين.   ب) رفع آلودگي آب‌هاي سطحي و زيرزميني فرايند رفع آلودگي آب‌هاي سطحي ـ به ويژه آب‌هاي جاري ـ بسيار كوتاهتر از آب‌هاي زيرزميني است. آلودگي آب‌هاي زيرزميني بسيار پايدارتر است، به همين دليل مي‌تواند منابع آب آشاميدني را نيز تهديد كند. اين آلودگي به ويژه در مناطق روستايي كه استفاده از چاه آب رواج بيشتري دارد، مخربتر است. راه‌هاي زير مي‌تواند اين نوع تهديدها و مخاطرات را به حداقل رساند: 1. استفاده از مجاري ويژه هدايت آب و فاضلاب در مراكز بازيافت 2. تزريق آب به داخل چاه‌هاي ويژه آلودگي منابع آب و خاك در مراكز بازيافت خودروهاي فرسوده يكي از معضلاتي است كه بايد با وسواس بسيار مورد توجه و مداقه قرار گيرد زيرا در صورت سهل‌انگاري، سلامت انسان و محيط زيست به خطر خواهد افتاد. فرايند مراقبت از محيط زيست و رفع آلودگي ناشي از بازيافت، بسيار وقت‌گير و پرهزينه است، به همين دليل بايد با دقت و برنامه‌ريزي صحيح صورت گيرد. امروزه بالغ بر 44 درصد از كل زباله‌هاي توليد شده در انگلستان بازيافت مي‌شود و پيشرفت پرسرعتي در اين صنعت حاصل شده است. براساس قوانين جديد اتحاديه اروپايي، لازم است تا سال 2008 اين نرخ به 55 درصد ارتقا يابد. اهميت بازيافت خودروهاي فرسوده و نگراني‌هاي زيست محيطي آن به اندازه‌اي است كه بنا به تصميم اتحاديه اروپايي از سال 2007 تمام كارخانه‌هاي خودروسازي اروپا ملزم به جمع‌آوري و بازيافت خودروهاي فرسوده توليدي خود هستند. به همين ترتيب براي جلوگيري از آلودگي محيط زيست لازم است تمام خودروهاي توليدي در كشورهاي عضو آن اتحاديه قابل بازيافت و فاقد آثار سوء زيست محيطي باشند. براساس قانون ديگري، 5/2 درصد عوارض بازيافت به قيمت محصولات الكترونيكي افزوده مي‌شود و از سال 2006 توليدكنندگان قطعات و لوازم الكترونيكي بايد هزينه بازيافت آنها را نيز محاسبه و جبران كنند!   مزاياي اقتصادي بازيافت فلزات در توليد خودروهاي امروزي مقادير زيادي از انواع فلزات مورد استفاده قرار مي‌گيرد و در صورت بازيافت اين فلزات، ضمن حفظ خواص فيزيكي آنها ميزان قابل توجهي انرژي و هزينه صرفه‌جويي مي‌شود. تعداد زيادي از اين فلزات به دليل ويژگي‌هاي توليد و عرضه آنها در بازارهاي جهاني بسيار گران قيمت و محدودند كه به چند نمونه از آنها اشاره مي‌شود:   الف) آلومينيم ماده خام و اوليه توليد آلومينيم نوعي خاك مخصوص به نام بوكسيت است. پس از فرآوري بوكسيت، ماده جديدي به نام آلومينا به دست مي‌آيد كه بايد اكسيژن آن گرفته شود. جداسازي اكسيژن موجود در آلومينا مستلزم جريان شديد الكتريكي است و برق و هزينه سنگيني را مي‌طلبد. براساس تحقيق گروهي از پژوهشگران اروپايي، بازيافت يك كيلوگرم آلومينيم موجب صرفه‌جويي در مصرف 6 كيلو بوكسيت، 4 كيلو مواد شيميايي و 14 كيلووات ساعت برق است. همين دليل كافي است تا به موضوع بازيافت آلومينيم به كار رفته در خودروها بيشتر توجه شود. با برق صرفه‌جويي شده در بازيافت يك كيلوگرم آلومينيم مي‌توان يك دستگاه تلويزيون رنگي را 3 ساعت روشن نگه داشت. ارزش اين فلز به قدري است كه اگر تنها در كشور انگلستان تمام قوطي‌هاي آلومينيمي مواد غذايي و نوشابه را بازيافت كنند، سالانه 14 ميليون سطل زباله آلومينيم از چرخه مواد زايد حذف مي‌شود.   ب) فولاد توليد فولاد نيز مانند آلومينيم فرايند پيچيده و پرهزينه‌اي دارد. در حال حاضر سالانه حدود 11 ميليون تن فولاد اسقاطي و قراضه در جهان توليد مي‌شود كه تنها 70 درصد از آن ذوب مي‌شود و مورد استفاده مجدد قرار مي‌گيرد. لازم به يادآوري است كه از مقدار باقيمانده حدود 3/3 ميليون تن به صورت روباز انبار مي‌شود. در صورت بازيافت يك تن فولاد مقادير زير صرفه‌جويي مي‌شود: 1. حدود 5/1 تن سنگ آهن 2. نيم تن زغال سنگ 3. 40 درصد از آب مصرف شده در خط توليد 4. 75 درصد از انرژي مورد نياز در فرايند ذوب و توليد 5. 28/1 تن ضايعات دورريختني همچنين حدود 86 درصد كاهش آلودگي هوا و حدود 76 درصد كاهش آلودگي منابع آب را شاهد خواهيم بود. با توجه به مزاياي بازيافت فلزات حاصل از اسقاط خودروهاي فرسوده، مي‌توان به ارزش افزوده و منافع اقتصادي اين راهبرد نيز پي برد. بديهي است با ساخت مراكز مجهز و مكانيزه بازيافت،‌ علاوه بر جلوگيري از به هدر رفتن منابع طبيعي، صرفه‌جويي قابل توجهي نيز اتفاق خواهد افتاد. مثال‌هاي مطرح شده در خصوص آلومينيم و فولاد مي‌تواند به ساير فلزات به كاررفته در توليد خودرو نيز تعميم يابد. به همين دليل ناگفته پيداست كه در صورت بازيافت فلزاتي مانند نيكل، مس، نقره و سرب نيز منافع بسياري حاصل مي‌شود. فلزات بازيافتي علاوه بر صنايع قطعه سازي و خودروسازي، در ساير صنايع مانند صنعت بسته‌بندي، لوازم خانگي و مصالح ساختماني نيز استفاده مي‌شوند. حال به مثال ديگري دقت شود. براساس اطلاعات موجود در سال 1998 در يك خودروي ساخت اروپا مواد زير با درصدهاي مشخص شده به كار رفته است: ـ ورق فولادي 41 درصد ـ فولاد 18 درصد ـ پلاستيك 3/9 درصد ـ آلومينيم 8 درصد ـ چدن 4/6 درصد ـ لاستيك 6/5 درصد ـ روي، مس، منيزيم، سرب 2 درصد ـ چسب و رنگ 3 درصد ـ شيشه 9/2 درصد ـ انواع منسوجات 9/0 درصد ـ انواع مايعات صنعتي و سوختي 9/0 درصد ـ ساير مواد 2 درصد با نگاهي به درصدهاي فوق مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه بيشتر مواد مصرفي در خودروها قابل بازيافت است و در اين صورت، مقادير كلاني صرفه‌جويي مي‌شود. آمارهاي رسمي كه توسط اتحاديه اروپايي منتشر شده است، ارقام حيرت انگيزي را نشان مي‌دهد. براساس آماري كه از سوي فراكسيون سوسياليست‌هاي پارلمان اروپا منتشر شده است، شمار خودروهايي كه هر سال به پايان عمر قانوني خود مي‌رسند، فقط در كشورهاي عضو اين اتحاديه به بيش از 13 ميليون دستگاه مي‌رسد. اين رقم برابر با 13 سال توليد انواع وسايل نقليه در جمهوري اسلامي ايران است. همچنين فقط در ايتاليا سالانه 5/1 ميليون خودرو شرايط خروج از نظام حمل و نقل و بازيافت را پيدا مي‌كنند! حال با توجه به اين ارقام، تصور مواد قابل بازيافت از اين اقيانوس آهن قراضه‌ها راحت‌تر خواهد بود. جالب است كه تنها بين 8 تا 9 ميليون از خودروهاي فرسوده اروپا بازيافت و مابقي در گورستان خودروها، بازار اوراقي، قاچاق به ساير كشورها و مواردي از اين قبيل نگهداري و مصرف مي‌شود. به گفته منابع اقتصادي در اروپا، درآمد ناشي از صادرات خودروهاي فرسوده به افريقا، كشورهاي اروپاي شرقي و كشورهاي اتحاد جماهير شوروي سابق به مراتب بيشتر از درآمد حاصل از فروش قطعات و آهن قراضه خودروهاست.   بازيافت مواد غيرفلزي بازيافت خودروهاي فرسوده نه تنها براي محيط زيست بلكه براي مقاصد تجاري و اقتصادي نيز پرمنعفت است. گروهي از پژوهشگران مركز تحقيقاتي Argonne موفق به كشف فناوري جديدي شده‌اند كه با استفاده از آن، پلاستيك بسيار مرغوبي از بازيافت قطعات پلاستيكي خودرو به دست مي‌آيد. به گفته اد دانيلز يكي از كارشناسان اين مركز، در حال حاضر بيش از 75 درصد از وزن يك خودرو قابل بازيافت است و مركز تحقيقاتي آنها سرگرم تجزيه و تحليل مواد بازيافتي از خودروهاي فرسوده است. اين مركز تحقيقاتي ضمن همكاري با انجمن پلاستيك امريكا و انجمن بازيافت امريكا، به دنبال راه‌حل جديدي براي بازيافت بهتر قطعات خودروهاي اسقاطي است. اساس تحقيق پژوهشگران اين مركز بر بازيافت مكانيكي متمركز شده و محور اين موضوع، بازيافت مواد پلاستيكي براي استفاده در قطعات خودرو و ساير صنايع است. دستگاه خردكن اين مركز تحقيقاتي مي‌‌تواند در هر ساعت يك تن مواد پلاستيكي را آسياب كند. مطابق گزارش اين پژوهشگران، 95 درصد از كل قطعات پلاستيكي در اين مركز آزمايشگاهي بازيافت شده كه درصد قابل قبول و مطلوبي است. مركز پژوهشي Argonne در ماه نوامبر سال 2005 اعلام كرد كه پس از به دست آوردن موفقيت‌هايي در زمينه جداسازي و بازيافت انواع قطعات پلاستيكي خودرو، فاز دوم تحقيقات بازيافتي آغاز شده است. در اين مرحله محققان مي‌كوشند انواع مواد پليمري به كار رفته در خودروهاي فرسوده را با استفاده از فرمول‌هاي علم شيمي بازيافت و مجدداً استفاده كنند. شركت‌هاي بزرگ و مهم خودروسازي مانند دايملر كرايسلر، فورد و جنرال موتورز در اين طرح تحقيقاتي و علمي مشاركت دارند. علاوه بر اين، دانشمندان امريكايي برآنند تا با استفاده از مواد و قطعات پلاستيكي كه به صورت زباله دور ريخته مي‌شود، به بازيافت انرژي و حتي توليد سوخت براي خودروها اقدام كنند. در مجموع صنعت بازيافت در عين آلايندگي، بسيار سودمند است و در صورت برنامه‌ريزي علمي و اجراي دقيق مي‌تواند منافع اقتصادي، تجاري، زيست محيطي و صنعتي فراواني داشته باشد. با توجه به ظرفيت‌هاي فراوان قطعه سازي و منابع ارزان زمين و انرژي در ايران، راه‌اندازي علمي و اصولي مراكز بازيافت بايد به عنوان صنعت مكمل خودروسازي حمايت و تقويت شود. كارخانه‌هاي خودروسازي، وزارت صنايع و معادن، سازمان حفاظت محيط زيست و مجلس شوراي اسلامي در چارچوب قوانين و ضوابط ويژه‌اي مي‌توانند علاوه بر حمايت از اين صنعت، به جمع‌آوري و بازيافت خودروهاي فرسوده در كشور كمك كنند.